Header

GEJA HIPOTEZA: Da li je Zemlja živo biće?

Tvorci tzv. “Geja hipoteze” Džejms Lavlok i Lin Margulis tvrdili su sedamdesetih godina da fizički i biološki procesi na našoj planeti navode na zaključak da je Zemlja samostalan, “nezavisan” sistem. Ideja o Zemlji kao ogromnom hemijskom sistemu, takoreći, “organizmu”, opstala je do danas - iako nikada nije dokazana.

Komisija od 400 akademika stavila “Geja hipotezu” 2010. godine na šesto mjesto na listi najvećih britanskih akademskih dostignuća svih vremena, a hemijski element sumpor mogao bi da pomogne naučnicima da utvrde da li je Zemlja zaista “živa”, ili, tačnije, da li je riječ o ogromnom hemijskom sistemu koji omogućava opstanak svih nas

Suština Geja teorije zapravo i nije pretpostavka da je Zemlja “živa”, već da su svi živi organizmi i njihovo neživo okruženje međusobno povezani u “sistem” koji obezbjeđuje uslove života. Lavlok je, između ostalog, vjerovao da mora da postoji jedinjenje sumpora koje proizvode organizmi u okeanima, a koje se prenosi u vazduh, pa tako i u zemlju.
 
Naučnici su na pragu da provjere ovu teoriju i da bar djelimično dokažu postojanje Zemlje kao “sistema”.
 
Hari Oduro sa Univerziteta Merilenda našao je način da prati i mjeri kretanje sumpora kroz organizme u okeanu, atmosferu i kopno, kako bi dokazao ili opovrgnuo kontroverznu Geja teoriju.
 
Sumpor, deseti element po rasprostranjenosti u svemiru, dio je mnogih neorganskih i organskih jedinjenja. On cirkuliše kopnom, atmosferom i u živim bićima i bitno utiče na klimu i zdravlje organizama i eko-sistema.
 
“Emisija dimetil-sulfida utiče na klimu tako što se transformiše u aerosole, za koje se smatra da remete ravnotežu zračenja na Zemlji”, kaže Oduro, koji je rukovodio istraživanjem.

Kao i mnogi drugi hemijski elementi, sumpor se sastoji od različitih izotopa. Svi izotopi jednog elementa imaju isti broj elektrona i protona, ali različit broj neutrona. Zbog toga izotopi jednog elementa imaju identične hemijske osobine, ali različitu masu i osobine jezgra.

 Zahvaljujući tome, naučnici mogu da koriste jedinstvene kombinacije radioaktivnih izotopa određenog elementa kao izotopski otisak prsta, pomoću koga mogu da uđu u trag jedinjenja tog elementa.
 
“Zahvaljujući Harijevom radu, možemo očekivati da ćemo otkriti odstupanja u otiscima prsta izotopa sumpora tih jedinjenja u okeanima, pod različitim životnim uslovima i u različitim organizmima”, kaže geohemičar Univerziteta u Merilendu Džejs Farkuhar.

 “Mislim da će nam to omogućiti da koristimo izotope za praćenje kruženja tih jedinjenja u okeanima, kao i odlaska dimetil-sulfida u atmosferu. Njegov rad bi čak mogao da nam pomogne da lakše pratimo veze između emisije dimetil-sulfida i sulfatnih aerosola, čime bismo na kraju provjerili vezu koju zagovara Geja hipoteza”, dodao je Farkuhar.

 

Blic, DEPO-BL!N/đk